السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

353

تفسير الميزان ( فارسي )

به كار مىبردند هر چند كلمه حقى بود ، و حتى نمونه اش در سخنان رسول خدا ( ص ) و در قرآن ديده مىشود ، و ليكن آنان از اين كلمه حق ، غرض باطلى را منظور داشتند و مىخواستند از انتشار آن ، نتيجه اى را كه بر خلاف منظور خداى سبحان بود بدست بياورند . منظور قرآن و همچنين رسول خدا ( ص ) كه مال را مال خدا دانسته اين است كه مال مختص به احدى نيست ، و نبايد در راه عزت و قوت و قدرت و سيطره احدى انفاق شود ، تنها مورد انفاقش راه خدا است ، همان راهى كه خود خدا معلوم كرده ، پس اگر آن را فرد از راه ارث و يا كسب يا مانند آنها بدست آورده باشد در اسلام براى آن حكمى است و اگر حكومت اسلامى از راه غنيمت و يا جزيه و يا خراج و يا صدقات يا مانند اينها تحصيل نموده باشد ، در اسلام براى انفاق اين گونه اموال نيز موارد معينى هست كه هيچ يك از آنها ملك شخص حاكم و زمامدار نيست . در اسلام هيچ زمامدارى خود يا يكى از اهل خانواده اش ، نمىتواند از بيت المال بيش از مئونه لازم زندگيش را بردارد تا چه رسد به اينكه همه بيت المال را به خود اختصاص دهد و آنها را گنجينه كند و يا مانند امپراطورهاى ايران و روم كاخهايى بالا برد و براى خود دربار و درباريانى درست كند . منظور رسول خدا ( ص ) از اين گفتار اين بوده ، و ليكن معاويه و امثال او كه به اين روايت استناد مىكرده‌اند ، منظورشان جلوگيرى از اعتراض مردم بوده ، مردم اعتراض مىكرده‌اند كه چرا اموال مسلمين را در راه شهوات خود و در مصارفى كه خدا راضى نيست خرج مىكنيد ؟ و چرا به اهلش و به مستحقينش كه خود مسلمانان هستند نمىرسانيد ؟ در جواب مىگفته‌اند : مال مال خدا است و ما امناى اوئيم در هر راهى كه بنظرمان رسيد صرف مىكنيم . و به همين بهانه بازى كردن با بيت المال را بهر طورى كه دلشان بخواهد براى خود مباح نموده ، و با متمسك شدن به اين مدرك بر اعمال جائرانه خود صحه مىگذاردند و از غفلت مردم سوء استفاده مىكردند ، زيرا عامه مردم نمىتوانستند بفهمند كه اين مدرك مدركى است عليه خود آنان ، چون كلمه « مال اللَّه » و كلمه « مال المسلمين » به يك معنا است نه به دو معنى و حال آنكه معاويه و يارانش آن دو كلمه را به دو معنا گرفتند كه يكى ، معناى ديگرى را دفع مىكند . و اگر منظور معاويه از اين مدرك همان معناى صحيح آن بود ، چرا ابو ذر از دربار او بيرون مىآمد و در ميان مردم فرياد مىزد : « بشارت دهيد كسانى را كه اموال را رويهم